Een radicale ommezwaai in de geschiedenis van de moderne financiën: IJsland wil geldcreatie opnieuw het monopolie van zijn centrale bank maken

De IJslandse regering heeft plannen om de creatie van geld uit de handen van commerciële banken te halen en het aan de centrale bank van het eiland toe te vertrouwen. In een 113 pagina’s tellend - door de IJslandse premier besteld rapport, dat de naam ‘Een beter monetair systeem voor IJsland meekreeg' (zie onderaan) - beveelt Frosti Sigurjonsson van de regerende Framsóknarflokkurinn (Progressieve Partij) aan om de creatie van geld opnieuw bij de centrale bank en uiteindelijk het parlement neer te leggen.


IJsland wil zo komaf maken met een systeem dat gekenmerkt wordt door een reeks crises, inbegrepen de crisis van 2008 die het eiland aan de rand van de economische afgrond bracht.


Indien het plan door het IJslandse parlement wordt goedgekeurd, mag van een ware ‘game changer’ en een radicale ommezwaai in de geschiedenis van de moderne financiën worden gesproken.


Commerciële banken in de westerse wereld houden hun hart al vast.


Het persbureau Agence France Presse heeft de details:


Volgens de studie, waaraan 4 centrale bankiers hun medewerking verleenden, kende het eiland sinds 1875 ruim 20 financiële crises van verschillende types, met 6 serieuze crises die zich zowat om de 15 jaar voordoen. Sigurjonsson:



‘Telkens opnieuw lag aan de basis een kredietbubbel tijdens een sterke economische cyclus’



Volgens Sigurjonsson 'slaagde de centrale bank er nooit in deze kredietboom te controleren, waardoor de inflatie steeg, overdreven risico’s werden genomen, speculatie hoogtij vierde en banken uiteindelijk dreigden om te vallen, wat op zijn beurt tot dure staatsinterventies leidde.'


Net als in andere moderne markteconomieën controleert de centrale bank in IJsland de creatie van bankbiljetten en -munten, maar niet de creatie van al het geld. Dat gebeurt op het moment dat een bank een lening aanbiedt. De centrale bank kan enkel proberen het aanbod van geld te beïnvloeden via de monetaire politiek die ze voert.


Commerciële banken creëren geld in de vorm van bankdeposito’s telkens ze nieuwe leningen toekennen. Wanneer dat het geval is - wanneer iemand een hypotheeklening krijgt bijvoorbeeld  - geeft de bank die persoon geen honderdduizenden euro’s in bankbiljetten. De bank creëert gewoon een rekening en zet daar een getal op dat correspondeert aan die hypoteek. Op dat moment heeft de bank geld gecreëerd.



Nog in het rapport staat te lezen dat commerciële banken in IJsland zo’n 91% van het huidige geld hebben gecreëerd, tegen 9% voor de IJslandse centrale bank.


Onder de zogenaamde Sovereign Money Proposal, zou IJslands centrale bank de enige creator van geld worden. ‘Cruciaal daarbij is dat de bevoegdheid om geld te creëren gescheiden blijft van de bevoegdheid om te beslissen wat er met dat geld gebeurt,’ schrijft Sigurjonsson in zijn voorstel. ‘Net als met het overheidsbudget zal het parlement over het voorstel van de regering omtrent de bestemming van nieuw geld beslissen.’


Banken zouden nog altijd bankrekeningen en -transfers beheren en als tussenpersoon fungeren inzake leningen. 


Frosti Sigurjonsson is een zakenman - econoom en is een van de mensen die in mei 2014 het IJslandse schuldverlichtingsprogramma lanceerde. Doel was om de vele IJslanders die financieel aan de grond zaten nadat ze in 2008 hun hypotheken aan de inflatie hadden gekoppeld, te helpen.


Iceland Monetary Reform