Cover image

© epa

Politiek

Eerste audit pleit Vandeput vrij: hij wist niets van rapport F-16's

De eerste van twee audits over de opvolger van de F-16's is klaar. Het gaat om het intern onderzoek van het leger. En dat is alvast positief voor minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) en z'n ex-kabinetschef. Want zij wisten niets van een bijkomend rapport van Lockheed Martin, dat militairen van de luchtmacht achter hielden. "Een zware inschattingsfout."

Hebben militairen van de luchtmacht ingegrepen op de procedure om een opvolger voor de F-16's te bestellen? Die vraag moet niet door één maar twee audits beantwoord worden. De doorlichtingen zijn besteld door de regering om klaarheid te krijgen. En politiek gezien telt daarbij maar één vraag echt: wat wist de minister van Defensie?

Alles draait daarbij om een rapport van Lockheed Martin, de producent van de F-16's en de F-35's. Daarin stond dat  dat de huidige toestellen langer verder kunnen dan gedacht, tenminste de carrosserie van de toestellen. Over de wapensystemen, computers of navigatie sprak het document niet. Maar toch beslisten de topmilitairen van de luchtmacht om dat rapport niet te delen met de baas van het leger. En zelfs de minister kreeg het nooit te zien, evenmin als het parlement. Toen het rapport uiteindelijk lekte, bracht het Vandeput in een zeer lastig parket.

De eerste audit, een intern onderzoek van het leger, is nu klaar. Dat onderzoek is geen politieke verrassing: het pleit de minister en z'n kabinetschef vrij. Het leger werkt met ondervragingen, maar is beperkt in z'n onderzoeksdaden. Het is dus vooral de tweede audit, die van het federaal auditcomité, die er toe zal doen. Want daarbij heeft men de macht om telefoontjes, de sms'en en mails door te lichten. Mogelijks komt daar dus meer uit.

Wie wist wat wanneer?

Wat staat er nu precies in de audit van het leger? Volgens bronnen van De Morgen  draait in feite rond klokkenluider 'kolonel X'. Het was producent Lockheed Martin die in april 2017 met nieuwe berekeningen over de carrosserie van de F-16's kwam. Maar dat rapportje van 6 pagina's bleef bij de luchtmacht: het ging niet door naar de legertop en de minister. Kolonel X kon zich daar niet in vinden: hij stond erop om zowel Vandeput als de stafchef, Marc Compernol, te informeren. Maar dat deden z'n oversten duidelijk niet, waarop het dossier uiteindelijk lekt in de pers, vermoedelijk via de kolonel. 

Het onderzoek van het leger spitst zich toe op dat rapport en wie ervan wist. Daarbij is er natuurlijk een 'paper trail': wie mailde naar wie en wie wist er dus van? Naast kolonel X was de hele top van de luchtmacht wel op de hoogte. De meeste zijn vandaag ook al geschorst: kolonel Letten en Van Pee en de generaals Vansina en Roelandts.

Politiek is het belangrijkste nieuws dat de kabinetschef van Vandeput, Claude Van de Voorde, volgens deze audit niet op de hoogte was. Van de Voorde gaat dus vrijuit en dat is relevant. Want hij is van de luchtmacht, en een fan van de F-35. Maar hij zou z'n vingers dus nooit verbrand hebben in deze zaak en zo z'n minister ook niet in moeilijkheden kunnen brengen. 

De audit van het leger is overigens ook mild voor de militairen. Ze spreken van "een zware inschattingsfout binnen het leger", maar van een complot of doofpot is geen sprake. "Op het randje van manipulatie", is zowat het verst dat de militairen willen gaan, waarmee ze niemand afbranden. Daarmee gaat Vandeput vrijuit. Afwachten of het federaal auditcomité hetzelfde oordeel zal vellen.

Lees meer