Cover image

© Getty Images

Politiek

Ex-FBI-directeur James Comey: "We beleven een gevaarlijk moment in Amerika"

“We beleven een gevaarlijke periode in ons land, met een politieke omgeving waarin eenvoudige feiten worden betwist, fundamentele waarheden in vraag worden gesteld, leugens de norm worden en onethisch gedrag wordt genegeerd, geëxcuseerd of beloond.”

Dat staat te lezen in het boek “A Higher Loyalty” van voormalig FBI-directeur James Comey, dat op 17 april in de winkels ligt. Comey moest in mei vorig jaar onverwacht opstappen omdat president Trump  naar eigen zeggen twijfels had over Comey's optreden met betrekking tot het onderzoek naar Hillary Clinton voorafgaand aan de presidentsverkiezingen. Volgens Comey zelf eiste Trump loyauteit van de FBI-directeur, iets waartoe hij niet bereid was. "Eerlijkheid zal ik u geven," antwoorde hij.

"Laat Flynn gaan"

Trump had in februari aan James Comey gevraagd om een onderzoek naar Michael Flynn, zijn voormalige veiligheidsadviseur, te beëindigen. Die werd ervan verdacht te hebben gelogen over zijn contacten met de Russische ambassadeur in Washington. “Ik hoop dat je een mogelijkheid ziet om dit te laten gaan, om Flynn te laten gaan. Hij is een goede kerel. Ik hoop dat je het kan laten gaan,” zou Trump tegen Comey hebben gezegd. Flynn heeft ondertussen volledige medewerking beloofd met Robert Mueller, de speciaal-aanklager die het Rusland-onderzoek voert. Indien hij schuldig wordt bevonden zou hij een boete van 250.000 dollar riskeren en 5 jaar gevangenisstraf. 

Maar indien Trumps interventie kan worden hard gemaakt  gaat het over een flagrante overtreding van de presidentiële normen - namelijk het machtsmisbruik door een president met als doel zich in een lopend FBI-onderzoek te mengen.

Een bosbrand

Een aantal Amerikaanse media kregen het boek al in handen en publiceren er passages uit. Comey vergelijkt het Trump presidentschap met ‘een bosbrand’, die serieuze schade aanricht aan de normen en waarden van het land.

De leugens over alles, kleine en grote zaken

Decennia vooraleer Comey het tot directeur van de FBI bracht werkte hij als procureur in de staat New York, waar hij de bekende Gambino-maffiaclan hielp ontmantelen. In het boek schetst hij een analogie tussen de maffiabazen en de man die vandaag in het Witte Huis woont:

“De zwijgzame cirkel van instemming. De baas die de volledige controle heeft. De belofte tot absolute loyauteit. De wij-tegen-zij-wereldvisie. De leugens over alles, kleine en grote zaken, om een loyauteitscode in stand te houden, die de organisatie boven elke moraal en boven de waarheid verheft.” 


“Oneerlijkheid,” schrijft Comey “was de kern van de georganiseerde misdaad aan beide zijden van de Atlantische Oceaan, net als pesterijen, groepsdenken en groepsdruk (peer pressure) - afstotelijke kenmerken die ook Trump en zijn gevolg vertonen en nu onze cultuur besmetten.”

Toen Comey in juni van vorig jaar voor de Amerikaanse Senaat getuigde legde hij uit waarom hij elke ontmoeting die hij met Trump had in uitgebreide nota’s vastlegde, iets dat hij met de presidenten Bush en Obama nooit had gedaan (“vanwege de aard van de persoon met wie ik te maken had.”)

Sammy de Stier

Wanneer Trump hem tijdens een diner onder 4 ogen om loyauteit vraagt, vergelijkt Comey dat met “ de inwijdingsceremonie in de Cosa Nostra, geleid door Sammy de Stier - maar nu met Trump in de rol van de peetvader, die me vraagt of ik wel heb wat nodig is om een ‘made man’ (een volwaardig partner binnen een maffiaclan) te worden gemaakt.”

De Amerikaanse politiek: een ranzige bedoening

Dat er sprake is van een steeds verder escalerende politieke situatie in de VS zal niemand zijn ontgaan. Die hatelijke sfeer is ontstaan na het Watergateschandaal en heeft van de Amerikaanse politiek een ranzige bedoening gemaakt, met hoorzittingen, speciale onderzoekers, beschuldigingen, achterklap en aanvallen op publieke figuren.

Lyin' Comey

De Republikeinse partij - die nu volledig door Trump en zijn entourage wordt gecommandeerd - probeert de schade die het boek zou kunnen aanrichten te beperken en heeft nog voor de publicatie van Comey's boek een website online gezet waarvan de naam en de inhoud die ranzigheid enkel benadrukken. 

De president zelf tweette vrijdagochtend nogmaals over zijn afkeer voor Comey: "Het was een grote eer om James Comey te mogen ontslaan."