Cover image

© Getty Images

Politiek

Poetin verwisselt geweer van schouder in EU

President Vladimir Poetin was dinsdag te gast in Wenen, waar hij werd ontvangen door zijn Oostenrijkse ambtsgenoot Alexander Van der Bellen. Het was de eerste buitenlandse reis van de Russische leider sinds zijn herverkiezing in maart laatstleden. 

Van der Bellen staat bekend als weinig Russisch-gezind, iets wat niet kan gezegd worden van de Oostenrijkse premier Sebastian Kurz, die wel degelijk de banden met het Kremlin wil aanhalen. Hij pleitte dinsdag nog eens voor ‘de geleidelijke opheffing van de economische sancties’ tegen Moskou. Kurz’ coalitiepartner FPÖ pleit zelfs voor de opheffing van de sancties tout court

Dat Poetin naar Wenen reisde is geen toeval

Dat Poetin naar Wenen reisde is geen toeval: toen de Russen in maart 2014 de Krim annexeerden, was Oostenrijk - dat geen deel uitmaakt van de Navo - het eerste land dat alsnog de rode loper uitrolde voor de Russische leider, die toen persona non grata was in de rest van de EU.

Ook in de ‘zaak Skripal’ namen de Oostenrijkers het zekere voor het onzekere en wezen ze als een van de weinige EU-landen geen Russische diplomaten uit. Verder wordt Oostenrijk per 1 juli roterend voorzitter van de EU en dat voor een periode van 6 maanden.

Oostenrijk en Rusland

Oostenrijk is als distributiecentrum van Russisch gas voor de rest van Europa een belangrijke handelspartner van het Kremlin. Een contract dat beide landen verbindt werd onlangs verlengd tot 2040 en ook in de aanleg van de Nord Stream 2 gas-pijplijn speelt Wenen een hoofdrol.

Het belang van de Nord Stream 2 gas-pijplijn mag niet worden onderschat. Die moet Russisch gas naar Europa gaan transporteren, zonder Oekraïne en Polen als transitlanden te gebruiken. De EU ziet de bouw van de pijpleiding met lede ogen aan en vreest dat ze Europa nog meer afhankelijk zal maken van Rusland.

Maar Poetin was duidelijk: “Het is niet onze doelstelling om Europa te verdelen,” zei hij op de Oostenrijkse tv, “wel integendeel, we willen een bloeiend Europa, omdat het onze belangrijkste handelspartner is.”

© Getty Images

Er waait een nieuwe wind door de EU

Er waait dus wel degelijk een nieuwe wind door de EU, al lijkt Poetin de hoop op een opheffing van de sancties te hebben ingeruild voor een nieuwe strategie. De Russische leider heeft begrepen dat ondanks de toenaderingspogingen van sommige EU-leiders (ook de nieuwe Italiaanse premier Conte pleitte eerder deze week nog voor een normalisering van de relaties met Moskou) het Europese beslissingsproces -dat enkel unanieme beslissingen aanvaardt - hem zo goed als kansloos laat. De mooie woorden van een aantal EU-leiders (Tsipras, Orban,...) hebben Moskou tot nog toe weinig opgeleverd.

Handel, eerder dan sabotage

Maar een belangrijke strategische wijziging in de koers van Poetin wordt nu zichtbaar: de EU raakt steeds gefrustreerder met ene Donald Trump en Poetin ziet daarin een kans om de relaties met de EU op te warmen, voor een keer niet via sabotage, maar door de Europeanen te overtuigen dat beide economieën daar enkel bij kunnen winnen. Nadat hij jarenlang (de Brexitbeweging en andere) anti-Europese partijen steunde, lijkt Poetin aan te geven dat een toegeeflijker EU-attitude het einde van de manipulatie van Europese verkiezingen zou kunnen inluiden. 

De Oostenrijkse kanselier Kurz zei dat hij het EU-presidentschap van zijn land alvast wil gebruiken om prioriteit te geven aan een oplossing voor de Russisch-Europese problematiek. Of Wenen bereid zal blijken zijn veto te stellen tegen elke EU-beslissing om de sancties opnieuw te verlengen valt af te wachten. 71% van de Oostenrijkse export gaat naar andere EU-landen, net als 78% van wat wordt ingevoerd uit andere EU-landen komt.