Cover image

© Getty Images

Politiek

‘Fake news’: Niet Rusland, maar Californië is het probleem

In Frankrijk is donderdag een wetsvoorstel besproken dat rechters moet toelaten de onmiddellijke verwijdering van ‘fake news’ of nepnieuws te bevelen. De Fransen willen werk maken van zo'n wet om te vermijden dat komende nationale en Europese verkiezingen worden beïnvloed door binnen- en/of buitenlandse spelers. Maar de vraag rijst of we hier met een efficiënt werkmiddel te maken krijgen.

Een eerste voorstel is om nieuws- en informatiesites een label te geven, waarbij betrouwbare bronnen zouden wordt onderscheiden van sites die minder geloofwaardig zijn. Dat onderscheid zou worden gemaakt door de Conseil supérieur de l'audiovisuel (CSA), een staatsinstelling. Wat op zich al wenkbrauwen doet fronsen.

Dan is er een voorstel rond het verwijderen van ‘fake news’. Maar die tekst lijkt volledig onwerkbaar. Wanneer een klacht wordt ingediend heeft een rechter 48 uur de tijd om te oordelen of het al dan niet om een ‘fake news’ gaat. De rechter moet daartoe met 5 voorwaarden rekening houden.

Wat moet een rechter met "Macron heeft een rekening op de Bahama's?"

Maar op de Franse radio Europe 1 werd de vraag gesteld wat een rechter moet doen wanneer een bericht wordt gepubliceerd waarin staat te lezen dat ‘een politicus een geheime bankrekening heeft op de Bahama’s’? (Het overkwam Emmanuel Macron tijdens de presidentscampagne.) 

Die rechter moet dan op 48 uur tijd beslissen over een zaak dat enkel door een team van experts kan worden uitgeplozen. Erger nog. Indien de rechter weigert die verantwoordelijkheid te nemen, geeft hij bijkomende geloofwaardigheid aan een bericht, dat achteraf toch fout kan blijken.

De NGO Reporters sans Frontières (RSF), die ijvert voor de persvrijheid, heeft de voorstellen al afgeschoten. Volgens hen bewijzen de parlementsleden nog maar eens geen idee te hebben van de logica die achter journalistiek schuilt, omdat de bewijslast inzake het waarheidsgehalte van een artikel nu bij de journalist komt te liggen en dat die zou gedwongen kunnen worden om zijn bronnen vrij te geven (en die bronnen daarmee in gevaar zou kunnen brengen), iets wat tegen de wet van de persvrijheid indruist

De Siliconisering van de informatie

In dat verband publiceert de Franse krant Le Figaro een interessant opiniestuk van de hand van Vincent Tremolet de Villers:

“Deze (wet-)tekst houdt geen rekening met het echte gevaar. Dat zou men kunnen omschrijven als de “Siliconisering van de informatie”. Daaronder moet de totale dominantie worden begrepen van de Californische bedrijven - de fameuze GAFA (Google - Apple - Facebook - Amazon), die zich niet in het minst bekommeren omtrent de waarheid, noch de leugen, maar enkel oog hebben voor bezoekcijfers. 

Om zo veel mogelijk bezoekers te bereiken mengen deze platformen (die zich trouwens aan de marge van het burgerlijk en fiscaal recht bewegen) krantenberichten met nepverhalen allerlei om de quasi totaliteit van de advertentiemarkt in te palmen en de traditionele media na verloop van tijd volledig uit te schakelen. 

Indien er niets gebeurt zal men binnen enkele jaren nog enkel berichten lezen die - rechtstreeks of onrechtstreeks - door een handvol Californische, Russische of Chinese ‘contentfabrieken’ worden gemaakt.”

© Getty Images

In 2025 weet niemand nog wat waar en niet waar is op internet

Eind vorig jaar publiceerde het persagentschap Bloomberg zijn ‘Pessimistengids voor 2018’ en trok die zelfs door naar de komende volgende jaren. Ook daar werd ‘fake news’ als een van de grote maatschappelijke thema’s van de volgende jaren aangehaald:

“Facebook slaagt er niet in de eindeloze stroom van ‘fake news’ in te dammen. Dat wordt vooral duidelijk na de tussentijdse verkiezingen van november 2018. Zo denkt 30% van de kiezers dat Hillary Clinton zich verkiesbaar heeft gesteld voor de Amerikaanse Senaat.

In 2020 hacken boosdoeners de digitale assistenten in miljoenen Amerikaanse gezinnen en voeden de apparaten met pro-Trump antwoorden over de economie en de buitenlandse politiek.

In 2025 weet niemand nog wat waar en niet waar is op internet. Facebook, Twitter en Google houden op te bestaan.”

Als het nog zo lang duurt.