Articles

Poetin stookt nu ook onrust in de Balkan

ANALYSE – De Russische invloed en inmenging op de Balkan baart het Westen steeds grotere zorgen. Rusland blijkt nu een paramilitaire eenheid van separatisten te trainen in het Servische deel van Bosnië. Het was al betrokken bij een coup-poging in Montenegro, en een mislukte moordaanslag op de president zaten om Montenegro’s toetreding tot de NAVO tegen te houden.

Bosnië is sinds de Dayton-akkoorden, die een eind maakten aan de oorlog in de jaren negentig, opgedeeld in twee entiteiten. De Bosniakken (Bosnische moslims) en Bosnische Kroaten delen de Federatie van Bosnië, en de Bosnische Serviërs leiden de Republika Srpska. Daarnaast is er een centraal, landelijk parlement waar de drie etnische groepen samen zitten, en een driekoppige presidentspost. Dat werkt sinds 1995, maar, ook niet echt. Bij het tekenen van de vrede werd het bestaan van de Servische Republiek vastgelegd. De entiteit is echter nooit erkend als onafhankelijke staat.

De Bosnische Serviërs streven nog steeds naar een onafhankelijke Republika Srpska. En de Russen willen daar blijkbaar wel een handje bij helpen. Rusland traint een paramilitaire eenheid in Republika Srpska, het Servische deel van Bosnië, is nu ontdekt.

article photoDie recent opgerichte militie met de bijnaam “Servische Eer” zou ten dienste staan van Milorad Dodik, de separatistische leider van Srpska. In de Balkan en in het Westen is grote bezorgdheid over Russische bemoeienis met het Servische deel van Bosnië en Herzegovina. De Bosnische nieuwssite Zurnal publiceerde foto’s van de groep in militair uniform en met wapens. Op de foto’s staan de mannen in het gezelschap van Milorad Dodik, en zitten ze in de zetels van het parlement van Republika Srpska in Banja Luka. Onder hen, onder meer Bojan Stojković, een voormalige Servische para die opgeleid werd in Moskou en zelfs een medaille kreeg van de Russische generaal Valeriy Kalyakin.

In vertrouwelijke documenten van de Bosnische veiligheidsdiensten staat het doel van de nieuwe unit beschreven: “mogelijke interventie in het geval dat de oppositie het werk van de autoriteiten wil belemmeren”. Lees: helpen wanneer de separatistische leider Dodik zijn dreigingen hard zou maken en Srpska wil afscheiden van de rest van Bosnië. Er is groeiende zorg dat zo’n referendum over onafhankelijkheid, met steun van Rusland, op handen is. De Bosnisch-Servische minister van Veiligheid, Dragan Mektic, heeft ondertussen trouwens bevestigd dat de Bosnische veiligheidsdiensten op de hoogte zijn van de aanwezigheid en activiteiten van deze groep, en ze al langer in de gaten houden. De leden zijn onder meer gerekruteerd in de Servische onderwereld. De groep zou worden opgeleid in een Russisch-Servisch article photocentrum voor humanitaire hulpverlening in Nis, een stad in het zuiden van Servië. Er zijn al langer bedenkingen bij het door Rusland gefinancierde centrum, waarvan vermoed wordt dat het een dekmantel is voor Russische spionage op de Balkan. Volgens de Russen is het centrum opgericht om “Servië te helpen bij reddingsoperaties, overstromingen en het opruimen van bommen afkomstig van de NAVO-bombardementen in 1999”. De Russische ambassade in Sarajevo ontkent uiteraard het bestaan van een door Russen getrainde eenheid. “We vinden het niet de moeite waard te reageren op deze belachelijke verzinsels”, schreef de ambassade in een verklaring. Ook het kantoor van president Dodik van Srpska doet de berichten af als onzinnig en noemt ze gevaarlijk omdat het onrust veroorzaakt onder de bevolking.

Coup in Montenegro

Maar de Russische invloed en inmenging op de Balkan baart het Westen wel degelijk steeds grotere zorgen. De berichten uit Bosnië komen een jaar na een coup-poging in Montenegro, waarbij de Russen achter een beraamde moordaanslag op de president zaten om Montenegro’s toetreding tot de NAVO tegen te houden. article photoHet Kremlin heeft altijd ontkend ook maar iets met de couppoging in Montenegro te maken te hebben. Maar er is genoeg dat er op wijst dat de coup en de aanslag wel degelijk in elkaar gestoken waren door Edoeard Sjisjmakov. Die was militair attaché in Polen, maar werd in 2014 door de Polen het land uitgezet op beschuldiging van spionage. De Rus zou op een vals paspoort naar Servië zijn gereisd onder de naam Edoeard Shirokov om van daaruit de couppoging in Montenegro te organiseren en aan te sturen. Dat kon niet zonder hulp van bepaalde Russische overheidsdiensten. De Balkan is al eeuwenlang een belangrijke regio voor Rusland. Voor een groot deel is dit terug te brengen op culturele en religieuze banden met het Slavische deel van bevolking. Maar als we het vandaag hebben over de Russische invloed in de regio, dan gaat het in de eerste plaats om een poging de EU en de NAVO te destabiliseren. De Russen willen vooral niet dat de Balkanlanden bij de EU gaan of de NAVO. Rusland lijkt daarbij handig gebruik te maken van de verlegde focus van Europa. Waren alle Europese ogen halverwege de jaren negentig nog op de Balkan gericht, de laatste jaren lijkt de regio wat weggezakt in de aandacht. Bovendien worstelt de EU ook met interne problemen.

Servië opvrijen

Vroeger probeerde Rusland vooral invloed te verwerven in de Balkan met het financieren van grootschalige economische projecten, zoals oliepijplijnen. Tegenwoordig bemoeit het land zich meer met verkiezingen door informatie, desinformatie en propaganda te verspreiden. Dat is goedkoper en brengt minder risico’s met zich mee. Rusland laat zich trouwens vooral in Servië zien. Net als Montenegro bevindt Servië zich in een spagaat tussen Oost en West. Aan de ene kant onderhoudt Belgrado warme banden met Moskou, tegelijkertijd wil het ook graag lid worden ven de Europese Unie. Desalniettemin heerst bij een groot deel van de bevolking een groot anti-Westers sentiment, want de herinneringen aan de NAVO-bombardementen van 1999 zitten nog vers in het geheugen gegrift. Volgens veel Serviërs was dat een regelrechte oorlogsmisdaad, bovendien uitgevoerd zonder VN-mandaat. Afgelopen najaar nog organiseerde Moskou in Servië een grote militaire oefening. En het Kremlin laat geen gelegenheid voorbijgaan om de speciale historische en culturele relaties tussen de twee Slavische volkeren te benadrukken.

Tags
Show More

Express wordt Business AM

Close
Close