Cover image

Waarom heeft een land met een vergelijkbaar aantal inwoners als België drie keer minder verkeersdoden?

[PICTURE|sitecpic|lowres]Het voorbije jaar werden bij verkeersongevallen in Zweden 264 doden geteld. Daarmee heeft het land een nieuw laagterecord laten optekenen. Het jaar voordien werden nog 285 doden geteld. Tijdens datzelfde tijdsbestek dienden in België, een land met evenveel inwoners als Zweden, in het verkeer 767 doden geregistreerd te worden. Hoewel in Zweden het wagenpark en het aantal afgelegde autokilometers sinds het begin van de jaren zeventig van de voorbije eeuw zijn verdubbeld, is tijdens dezelfde periode het aantal dodelijke verkeersslachtoffers met vier vijfde gedaald. Het Zweedse autoverkeer legt dan ook absolute prioriteit bij veiligheid.

In het Zweedse verkeer moeten elk jaar drie doden per honderdduizend inwoners worden geteld. Het gemiddelde van de Europese Unie bedraagt 5,5 slachtoffers per honderdduizend inwoners. In de Verenigde Staten loopt dat verder op tot 11,4 slachtoffers, terwijl in de Dominikaanse Republiek, het land met het meest dodelijke autoverkeer van de wereld, 40 overlijdens dienen te worden geregistreerd. Zweden kan op dit ogenblik bogen op het meest veilige verkeersnet van de wereld. Het Zweedse model wordt dan ook door andere overheden, zoals New York, gehanteerd om de verkeersveiligheid op te drijven.

Sinds in de jaren zeventig een absolute piek in verkeersdoden werden opgeteld, zijn de rijke landen erin geslaagd om het aantal ongevallen gevoelig terug te schroeven. In armere landen is het aantal doden, door de continue uitbreiding van de autovloot, daarentegen blijven toenemen. In de tweede helft van de jaren negentig lanceerde het Zweedse parlement een zero-plan om het aantal doden en gewonden in het verkeer tot nul te herleiden. “Zweden aanvaardt niet dat er op zijn wegen doden of gewonden zouden kunnen vallen,” zeggen woordvoerders van de Swedish Transit Authority. “Zweden geloven dat mobiliteit en veiligheid perfect samen kunnen gaan.”

Planning vormt een cruciale basis van de Zweedse verkeersveiligheid. Bij de wegenaanleg krijgt veiligheid prioriteit boven snelheid of gebruiksvriendelijkheid. Er wordt nadruk gelegd op een lage snelheid in de stedelijke kernen, terwijl de veiligheid van de zwakke weggebruiker wordt verbeterd door onder meer voetgangerszones en barrières die fietsers en auto’s van elkaar gescheiden houden. Daarnaast werden ook 1.500 kilometer drievakswegen met een afwisselend inhaalverbod aangelegd. Bovendien wordt gewezen op de aanleg van 12.600 beveiligde oversteekplaatsen, met voetgangersbruggen en zeprapaden die door verkeersdrempels en waarschuwingslichten worden beschermd.

Daarnaast is er echter ook een strikt politiebeleid. In Zweden worden bij controles nog slechts 0,25 procent van de autobestuurders op alcohol-intoxicatie betrapt. Bij de kinderen tot zeven jaar werden twee jaar geleden nog slechts één slachtoffer geteld, tegenover bijna zestig doden in het begin van de jaren zeventig. Zweedse veiligheids-promotoren zijn ervan overtuigd dat de zero-doelstelling haalbaar is, onder meer door het verder afbouwen van de menselijke risico-factor, zoals de installatie van een alcohol-slot in de auto. Ook wordt gestreefd naar een snellere implementering van nieuwe veiligheidssystemen, zoals waarschuwingen voor overdreven snelheid of het dragen van de veiligheidsgordel.

Op termijn wordt ook gehoopt op automatische wagens, die niet langer een bestuurder nodig hebben. De Zweedse autobouwer Volvo lanceert over drie jaar in Göteborg, in samenwerking met het Zweedse ministerie van transport, een pilootprogramma met automatische wagens. “Zonder onverantwoorde chauffeurs, zouden wagens uiteindelijk de meest veilige vorm van transport kunnen worden,” wordt er opgemerkt.