Cover image

De op twee na grootste economie ter wereld telt amper 1,6% immigranten en is niet gehaast om daar iets aan te veranderen

Japan telt in totaal 127 miljoen inwoners, waarvan 32 miljoen 65-plussers zijn. Meer dan een kwart dus. De Japanse bevolking implodeert al ruim een decennium en tegen 2060 zou het aantal 65-plussers de 40% overstijgen. De Japanse geboortecijfers zijn nu zo laag en de levensverwachting zo hoog dat het land “evolueert naar een type van maatschappij die we enkel kennen uit science-fictionfilms,” concludeerde al in 2012 Nick Eberstadt , een demograaf die al jaren artikels publiceert over het probleem van de dalende vruchtbaarheidsgraad. De demografische situatie is volgens hem in geen enkel land zo onheilspellend als in Japan.


Toch blijft Tokio zich verzetten tegen immigratie. In het land leven 2,04 miljoen immigranten, amper 1,6% van de actieve bevolking. De publieke opinie blijft tegen immigratie gekant en wel omdat men er van overtuigd is dat de harmonie van het land gebouwd werd op ‘één natie, één beschaving, één taal, één ras’, zoals de huidige minister van Financiën, Taro Aso, het een paar jaar geleden nog onverbloemd onder woorden bracht.


Doch het tekort aan arbeidskrachten wordt onderhand zo problematisch dat premier Shinzo Abe als onderdeel van zijn economisch herstelplan de idee heeft geopperd om ‘tijdelijk wat meer buitenlandse werkkrachten toe te laten’.' We staan op een keerpunt in de geschiedenis, we hebben geen keuze meer,' zegt Hidenori Sakanaka, de voormalig directeur van het Bureau voor Immigratie in Tokio, in de Zwitserse krant Le Temps.


Als gevolg van de dalende geboortegraad en de stijgende levensverwachting krimpt de Japanse bevolking al sinds 2010. Tegen 2060 zou Japan nog amper 86,7 miljoen inwoners tellen (tegenover 127 miljoen vandaag). 40 procent van de bevolking zal dan ook ouder zijn dan 65. 


Het land kampt al met een latent gebrek aan verpleegsters in ouderlingentehuizen - sinds 2011 overtreft de verkoop van luiers voor ouderlingen die van luiers voor pasgeborenen - en ook bouwvakkers zijn nog amper te vinden. Uit berekeningen van de denktank Japan Center for Economic Research blijkt dat het land enkel kan worden gered door tegen 2050 ruim 10 miljoen immigranten op te nemen, dat zijn er vanaf nu meer dan 200.000 per jaar. 


Met 127 miljoen inwoners laat het land vandaag jaarlijks amper 30.000 niet-Japanners toe. Eind juni 2013 leefden 2,04 miljoen buitenlanders in het land, veelal Chinezen en Zuid-Koreanen. Enkel koks, mensen die vreemde talen onderwijzen en mensen die specifieke kennis hebben kunnen langdurige visa krijgen. Een opendeurenbeleid biedt volgens sommige experts de mogelijke economische redding, doch Abe houdt de voet op de rem en wil enkel kortstondige visa uitreiken.


Dat mag niet echt verwonderen, want geen enkele electorale groep is machtiger in Japan dan de derde leeftijd. Die wil van immigranten niet weten. Als gevolg daarvan zijn de pensioenen en sociale zekerheid onaantastbaar geworden, terwijl men in bijna alle andere sectoren moet besparen en men jongeren opzadelt met stijgende lasten en werkloosheid.


Het land kiest er dan voorlopig nog voor om zijn ouderlingen door robots eerder dan door immigranten te laten verzorgen. “Verzorgingsrobots” die het leven van ouderen gemakkelijker kunnen maken vormen in Japan de kern van een nieuwe, bloeiende techindustrie.


Tijdens een recent televisiedebat waarschuwde de premier dan ook nog maar eens voor massa-immigratie. Hij verwees expliciet naar landen 'waar spanningen en misnoegdheid heersen vanwege de ongebreidelde instroom van buitenlanders.' Of hij daarbij de EU bedoelde is niet meteen duidelijk...