Facebook is de perfecte echokamer voor samenzweringstheorieën

Door het creëren van een rechtstreekse link tussen de producent en de consument van nieuws en andere content, heeft Facebook een grondige impact gehad op de manier waarop 1,4 miljard gebruikers worden geïnformeerd, debatteren en hun mening vormen.


Dat is de conclusie van een onderzoek onder leiding van wetenschappers aan de Northeastern University in Boston in de Verenigde Staten en het Istituto Universitario di Studi Superiori (IUSS) in Pavia in Italië. Deze structuren zorgen er volgens de onderzoekers echter vooral voor dat samenzweringstheorieën op het platform een vruchtbare voedingsbodem vinden.


Zuurstof


“Facebook levert de nodige zuurstof voor het aanwakkeren van samenzweringstheorieën,” geeft onderzoeksleider Walter Quattrociocchi, professor informatica aan de Northeastern University, aan.


“Door de rechtstreekse link tussen de bron en de bestemmeling van nieuws, kunnen samenzwerings-theoretici erin slagen op een sociaal platform zoals Facebook snel een echo-kamer uit te bouwen, waarbij hun ideeën zich pijlsnel kunnen verspreiden."


"Het ontbreken van andere schakels tussen de bron en de gebruiker, verzwakt immers de consensus over sociaal relevante onderwerpen en geeft grotere ruimte aan geruchten, wantrouwen en aangewakkerde samenzwerings-overpeinzingen.”


Gepolariseerde groepen


“De sociale platformen bieden de mogelijkheid tot virtuele samenscholingen van gelijkgezinde en gepolariseerde groepen,” zeggen de onderzoekers, die op het Italiaanse editie van Facebook ongeveer een kwart miljoen volgelingen van samenzwerings-theorieën volgden.


“Daarmee wordt een versterkende werking uitgeoefend op de echokamers die een omgeving van overtuigingen rond samenzweringen opbouwen en versterken.”


De onderzoekers stelden vast dat 80,86 procent van de commentaren en 77,92 procent van de likes op Facebook kunnen worden gelinkt aan gebruikers die in samenzweringstheorieën geloven. Tevens bleek dat 91,53 procent van deze groep zich ook alleen met samenzwerings-content engageert.


Impact op realiteit


“Op sommige ogenblikken lijkt het op deze sociale netwerken dat het concept van de rationele mens een verre utopie is,” zegt Walter Quattrociocchi. “Helaas kunnen deze theorieën ook belangrijke consequenties hebben voor de realiteit."


"Onder meer tijdens de ebola-crisis vorig jaar werd op sociale netwerken een sfeer van wantrouwen tegenover de hulpverleners in West-Afrika opgebouwd, waardoor het veel moeilijker werd om aan de lokale bevolking de noodzakelijke assistentie te verlenen."


"Het was echter vooral verbijsterend hoeveel mensen, ongeacht hun opleidingsniveau, zich voor deze theorieën open stelden. Bovendien blijkt het bijna niet meer mogelijk om de gelanceerde misinformatie te stoppen.”



Vooral milieu, voeding, gezondheid en politiek bleken volgens de onderzoekers dankbare onderwerpen voor de samenzweringstheorieën op de sociale media. “De meeste knelpunten hebben een complexe samenstelling,” geeft Quattrociocchi.


“Het is echter vaak gemakkelijk om onderwerpen zoals de klimaatverandering of de financiële crisis toe te schrijven aan een geheime samenzwering tussen een aantal machtige individuen dan aan een ingewikkelde samenloop van omstandigheden en invloeden.”


Quattrociocchi stelde verder ook vast dat vele samenzwerings-fanaten geregeld van de ene theorie naar een volgende overstappen. (mah)