Hindert de strijd om patenten de innovatie?

Vorig jaar werden er bij het Europese Octrooibureau (EOB) 274.000 aanvragen voor patenten ingediend. Dat is een absoluut record en een stijging met 3,1 procent tegenover het jaar voordien. Tegelijk diende bij het aantal goedgekeurde patenten echter een daling met eveneens 3,1 procent worden geregistreerd.


Die cijfers zijn volgens specialisten een signaal dat steeds minder patentaanvragen echte innovaties betreffen. Te vaak zouden bedrijven een patent enkel registreren om geld te kunnen eisen eens een andere onderneming van het omschreven concept gebruik wil maken.


Volgens Benoît Battistelli, de directeur van het Europese Octrooibureau, is de toename van het aantal patentaanvragen een onomstotelijk bewijs dat Europese bedrijven blijven investeren in onderzoek en ontwikkeling.


Maar is dat wel zo? Volgens de Belgische jurist Jean-Jacques Canonici, gespecialiseerd in patentrecht, is er iets anders aan de hand. "Het stijgende aantal patentaanvragen tegenover een dalend aantal toekenningen wijst duidelijk op een dalende kwaliteit van de octrooien," verklaart hij aan de krant L'Echo.


Te weinig echte innovatie


Enkele jaren geleden waarschuwde de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) al dat er teveel patentaanvragen werden ingediend om kleine verbeteringen aan bestaande producten te beschermen. Doordat de octrooibureaus wereldwijd deze toestroom niet aankunnen, dreigen patentaanvragen voor belangrijke innovaties soms op de lange baan te worden geschoven.


In de media wordt de schuld voor die stortvloed aan nieuwe octrooi-aanvragen vaak bij de zogenaamde patent-trollen gelegd. Dat zijn bedrijven die zelf niet aan onderzoek of ontwikkeling doen, maar wel met een team juristen werken om zoveel mogelijk patenten aan te vragen.


Indien een ander bedrijf later een product op de markt wil brengen waarvoor één van de octrooien van de patent-trollen nodig is, kunnen zware vergoedingen worden geëist. Op die manier kunnen de patent-trollen vaak gigantische winsten maken.


Jean-Jacques Canonici noemt die media-aandacht voor de patent-trollen echter overdreven. Volgens hem moet het echte probleem worden gezocht in het feit dat bedrijven teveel patenten aanvragen die ze niet onmiddellijk zullen commercialiseren. "Bedrijven zoals Lycos hebben bewezen dat een kleine portfolio patenten van hoge kwaliteit veel meer kan opleveren," besluit de Belgische jurist.