Cover image

Facebook is een deel van het probleem geworden, niet van de oplossing

Het sociale netwerk van Mark Zuckerberg kwam de voorbije 7 dagen driemaal in opspraak. Eerst kwam aan het licht dat Facebook adverteerders om de tuin leidt in wat betreft het bereik van reclamecampagnes. (Exact een jaar geleden had het bedrijf zelf nog te kennen gegeven de tijdsbesteding van zijn gebruikers aan reclamevideo’s met 60 procent tot 80 procent te hebben overschat.) Dagen later moest het bedrijf toegeven dat het in de aanloop van de Amerikaanse presidentsverkiezingen voor 100.000 dollar aan advertenties had verkocht aan een duister Russisch bedrijf met een duidelijke pro-Kremlin-agenda. Vrijdag werd dan bekend dat Facebook alles behalve transparent communiceert over zijn inspanningen om ‘fake news’ van haar website te bannen.

Het sociale netwerk van Mark Zuckerberg kwam de voorbije 7 dagen driemaal in opspraak. Eerst kwam aan het licht dat Facebook adverteerders om de tuin leidt in wat betreft het bereik van reclamecampagnes. (Exact een jaar geleden had het bedrijf zelf nog te kennen gegeven de tijdsbesteding van zijn gebruikers aan reclamevideo’s met 60 procent tot 80 procent te hebben overschat.) Dagen later moest het bedrijf toegeven dat het in de aanloop van de Amerikaanse presidentsverkiezingen voor 100.000 dollar aan advertenties had verkocht aan een duister Russisch bedrijf met een duidelijke pro-Kremlin-agenda. Vrijdag werd dan bekend dat Facebook alles behalve transparent communiceert over zijn inspanningen om ‘fake news’ van haar website te bannen.


Het lijkt er dus steeds meer op dat Facebook geen deel van de oplossing, maar net het probleem is geworden. De storm die begon na de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 gaat nog lang niet liggen. Niet enkel blijft het beursgenoteerde sociale netwerk een enorm ondoorzichtig bedrijf, het blijft ook nog steeds volhouden dat het geen mediabedrijf is, ondanks dat een groot deel van de 2 miljard dagelijkse bezoekers daar hun nieuws komt halen. Enkel in de VS al gaat het om 45% van de bevolking.


In een onderzoek van de New York Times ("The Fake Americans Russia Created to Influence the Election") dat deze week werd gepubliceerd, wordt nogmaals bevestigd dat zowel Facebook als Twitter tijdens de verkiezingscampagne honderdduizenden geautomatiseerde en valse accounts van Russische origine in de lucht hielden en dat die die regelmatig anti-Clintonboodschappen verstuurden. Scott Shane:




“Misschien hebben deze valse berichten slechts een minieme invloed gehad op de verkiezingsuitslag, vast staat dat ze de woede en wantrouwen in dit al uiterst verdeeld land verder hebben versterkt.”



Fact-checking?


Alsof dat nog niet volstond wordt nu ook duidelijk dat de zogenaamde ‘fact-checkers’ - de mensen die bij Facebook berichten op hun waarheidsgehalte controleren - vanuit het bedrijf geen enkele medewerking krijgen. Deze mensen werden aangesteld nadat de druk op Zuckerberg om iets aan het nepnieuws te doen dat via zijn site verspreid wordt te groot was geworden. Eerst had hij gezegd dat zijn medium geen enkele rol zou hebben gespeeld in de verkiezing van Trump, maar later kwam hij op die uitlatingen terug.


Volgens de website Politico weigert het sociale netwerk deze fact-checkers nu mee te delen of hun werk de verspreiding van valse informatie vertraagt, dan wel enig ander effect heeft. Facebook heeft wettelijk geen enkele verplichting om die gegevens openbaar te maken, maar het feit dat dit niet gebeurt zegt veel over zijn macht en over wat het bedrijf onder transparantie verstaat. Gevolg zijn steeds meer gefrustreerde fact-checkers, die niet te weten komen welke artikels meest dringend moeten worden gecheckt en vinden dat het gebrek aan feedback omtrent hun werk Facebooks geloofwaardigheid in dat domein aantast.


Dat sociale netwerken een grote rol speelden in de Amerikaanse verkiezingen van 2016 staat buiten kijf. Het was president Donald Trump zelf die in een interview met de Financial Times toegaf dat hij ‘zonder Twitter niet in het Witte Huis zou zitten.’ In dat verband kan Trumps directe, authentieke communicatie met zijn kiezers enkel worden toegejuicht. Dat geldt trouwens voor alle mensen die een grote massa volgers aan zich weten te binden. 




De gebeurtenissen van deze week maken echter nog maar eens duidelijk dat een grote groep Amerikanen door sociale netwerken onbewust gemanipuleerd wordt. Steeds meer stemmen gaan dan ook op om sociale netwerken te gaan reguleren. Wie dat moet gaan doen en hoe dat moet gebeuren is de volgende vraag.  Feit is dat het sentiment in de Amerikaanse maatschappij zich stilaan maar zeker tegen ‘de goden van Silicon Valley’ begint te keren.