Cover image

Paradise Papers: 0,001% rijksten ontwijken 30% van de belastingen die ze zouden moeten betalen

De 0,01% rijkste mensen ter wereld slagen er in 30% van de belastingen die ze zouden moeten betalen te ontwijken. Ook 40% van de winsten die multinationals maken belanden in de fiscale paradijzen. Dat zegt Gabriel Zucman, professor in fiscaliteit, in de Franse krant Le Monde.


Zucman reageert op een nieuw dossier van het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), dat zondag werd vrijgegeven. Het ICIJ is een samenwerkingsverband van journalisten dat miljoenen gelekte documenten in handen kreeg. Daaruit blijkt dat een offshore firma in Bermuda voor multinationals, beroemdheden en ultrarijken belastingconstructies opzette en zo hielp hun rijkdom verborgen te houden. Het dossier kreeg de naam ‘Paradise Papers’. Van Belgische kant werkten journalisten van Le SoirDe Tijd en Knack mee aan het onderzoek.



0,5% van het globale bbp


Volgens Zucman wordt op die manier jaarlijks 350 miljard dollar aan belastingen ontweken. In totaal gaat het om 0,5% van het globale bbp. Het bedrag stemt overeen met 3 keer het bedrag dat in de wereld aan ontwikkelingshulp wordt uitgegeven. Ook de Belgische staatskas is al voor miljarden euro’s aan belastingen misgelopen door de duizenden constructies op Bermuda. Volgens De Tijd leverde de zoekterm 'Belgium' maar liefst 64.000 resultaten op. Zelfs na grondig filteren op nutteloze informatie bleven nog honderden bedrijven en personen uit België over.



Ageas, Nike, Janssen Pharma...


Er zouden dus meer dan 500 Belgen op de lijst staan. De krant De Tijd maakt dinsdag al de namen van een aantal Belgische bedrijven bekend. Eerst is er Ageas, de grootste verzekeraar van ons land. Ook het zwaar gesubsidieerde distributiecentrum van Nike in Laakdal betaalt al jaren amper belastingen in ons land. Volgens Lars Bové van De Tijd zou Nike door de  jaren heen al meer subsidies hebben gekregen dan ze ooit belastingen hebben betaald. Dan is er nog de groep Janssen Pharmaceutica, die in ons land al een groot belastingvoordeel geniet en nog geen 3 procent belasting betaalt.


Verschillende media vermelden dinsdag ook de namen van techreus Apple en Formule 1-piloot Lewis Hamilton genoemd. Zondag waren al de koningin van Engeland, de Amerikaanse minister van Handel Wilbur Ross, de rechterhand van de Canadese premier Justin Trudeau, maar ook Madonna, en Bono genoemd, net als Jared Kushner, de schoonzoon van de Amerikaanse president Donald Trump. 



Niet illegaal


De praktijk om via offshorebedrijven geld in belastingparadijzen te stallen is niet noodzakelijk illegaal. Particulieren of bedrijven kunnen vermijden om in hun land belastingen te betalen door een deel of al hun activa in landen te stallen die fiscale voordelen bieden aan mensen die niet in het land verblijven. Fiscale ontwijking kan fraude aan het licht brengen, maar tevens wat fiscale optimalisatie heet. Dat is een term om een gebruik te omschrijven waarbij bedrijven en particulieren gebruik maken van legale constructies of lacunes in de wetgeving om minder belastingen te betalen.



De werkelijke uitdaging


De werkelijke uitdaging is echter véél groter dan die 350 miljard: deze zaak staat symbool voor honderden miljarden fiscale voordelen die diverse regeringen (België, Ierland, Nederland, Luxemburg,...) nog altijd geven in de strijd om bedrijven gunstig te stemmen en in eigen land activiteiten te ontplooien. Maar die voordelen veroorzaken ook, euro per euro, evenveel extra belastingen voor alle andere belastingplichtigen. Dat is dus discriminatie van alle andere belastingplichtigen die geen vergelijkbare deals kregen.