Cover image

Verdwijnt met de zelfrijdende wagen ook het rijbewijs?

De intrede van de zelfrijdende auto zal allerlei consequenties hebben. Onder meer de problematiek van het rijbewijs moet nader onder de loep worden genomen. Dat zegt Anais Moutot, correspondente van de Franse krant Les Echos in San Francisco.


Vaak wordt er immers vanuit gegaan dat de zelfrijdende auto van de chauffeur een gewone passagier zal maken. Daardoor zou een rijbewijs niet langer een noodzakelijkheid zijn om zich met een voertuig in het verkeer te begeven.

Die veronderstelling negeert volgens specialisten echter het complexe karakter van de autonome mobiliteit. Geargumenteerd wordt dat de menselijke supervisie nog lange tijd noodzakelijk zal blijken. De ontwikkeling van de zelfrijdende auto wordt door de sector immers in vijf verschillende niveaus verdeeld.

In een eerste fase is de technologie louter een hulpinstrument die de chauffeur onder meer bij het parkeren kan assisteren. Op niveau vijf neemt de technologie echter alle controle over en wordt van de inzittende geen enkele inbreng meer verwacht.

“Specialisten beklemtonen dat het autonome transport van niveau vijf nog geruime tijd op zich zal laten wachten,” zegt Moutot. “Anderzijds moet worden vastgesteld dat fabrikanten zoals Renault-Nissan of Honda nog dit decennium zelfrijdende auto’s van niveau vier op de markt willen brengen.”

Reactietijden


“Dergelijke toepassingen kunnen ook voor het rijbewijs belangrijke consequenties hebben,” betoogt Anais Moutot. “Op niveau drie - dat nog dit jaar door Audi zou worden geïntroduceerd - neemt de auto alle beslissingen op zich, maar geeft de technologie aan wanneer de tussenkomst van een menselijke chauffeur is vereist."

"Dat zal meestal het geval zijn in een noodsituatie. De inzittende moet op dat ogenblik dan ook de nodige vaardigheden bezitten om op de gepaste manier te reageren. Dat blijkt trouwens al voor belangrijke problemen te zorgen. Onderzoek heeft uitgewezen dat in deze situaties met reactietijden tot vijf seconden rekening moet worden gehouden. Dat is in het verkeer een eeuwigheid.”

“Er zal dan ook nog lange tijd van de chauffeur een grote rijvaardigheid worden verlangd,” zegt ook Bryan Reimer, directeur van het University Transportation Center aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT). “Ook het rijbewijs zal daardoor nog geruime tijd belangrijk blijven. Het is een mythe dat de zelfrijdende wagen de mens van alle verantwoordelijkheid zal ontlasten."

"Er moet zelfs worden betreurd dat er nog geen initiatieven zijn genomen om de competenties van de chauffeur te testen voor de nieuwe omgeving die door de zelfrijdende auto wordt gecreëerd. Er zullen immers nieuwe vaardigheden worden vereist, onder meer over de omstandigheden wanneer de technologie kan worden gebruikt.”

Communicatie


“Onder meer moet daarbij de vraag gesteld worden op welke manier de chauffeur zijn rijvaardigheid op peil kan houden,” werpt Anais Moutot op. “Hij zal immers nog slechts in uitzonderlijke situaties de controle over het voertuig overnemen. Daarom moet worden gevreesd voor een erosie van de rijvaardigheid."

"Bovendien moet worden gevraagd op welke manier kan worden gegarandeerd dat de mens niet teveel vertrouwen zal hechten aan de technologie. Tests van Google hebben uitgewezen dat vele inzittenden elke aandacht voor het verkeer verliezen en zich volledig aan andere activiteiten wijden. In die situatie wordt het onmogelijk om tijdig en adequaat op een noodsituatie te reageren.”

Een belangrijk probleem blijft tenslotte ook nog de interactie van de zelfrijdende wagen met auto’s die nog manueel worden bestuurd. “Chauffeurs zijn gewend aan een onderlinge communicatie door middel van oogcontact, hoofdbewegingen of armsignalen,” zegt Mark Rosekind, oprichter van het bedrijf Zoox, dat zich op de ontwikkeling van autonome technologieën heeft toegespitst.

“Die interacties moeten bij de introductie van zelfrijdende wagens door een nieuwe gestandaardiseerde communicatie worden vervangen.” (mah)