Cover image

© EPA

Politiek

Van Teheran tot Jeruzalem: het Midden-Oosten en de wereld staan voor een beklemmende vijfdaagse

De Verenigde Staten nemen deze week beslissingen die belangrijke consequenties voor het Midden-Oosten en de rest van de wereld dreigen te hebben. De Amerikaanse president Donald Trump moet voor zaterdag beslissen of hij zijn land al dan niet uit het Iran-akkoord terugtrekt, maar zal zijn besluit dinsdagnamiddag Amerikaanse tijd al aankondigen. Ook wordt deze week de bekendmaking van de plaats en het tijdstip van zijn ontmoeting met de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un verwacht. Op 14 mei tenslotte staat de verhuis van de Amerikaanse ambassade van Tel-Aviv naar Jerusalem op het programma. Israël bereidt zich alvast voor op een explosie van geweld.

Iran

Iran, de P5 (VS, Rusland, China, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk) en Duitsland sloten in 2015 in Genève een historisch akkoord. De deal moest voorkomen dat Iran kernwapens maakt. De Islamitische Republiek kreeg in ruil een tijdelijke en gedeeltelijke opheffing van economische sancties.

Maar alles lijkt er op te wijzen dat de deal wat betreft de regering Trump verleden tijd is. De druk van Amerika’s Europese bondgenoten lijkt ‘the Donald’ niet van gedachte hebben doen veranderen. Dat de Europeanen het akkoord zouden blijven verdedigen heeft dan nog weinig belang. De wereldhandel wordt nog altijd in dollar, eerder dan in euro gedreven. Dat betekent dat Europese bedrijven met een Amerikaans moederbedrijf zich geen handel met Iran meer zouden kunnen veroorloven. Ook dreigen alle handelsakkoorden die sinds 2015 met Iran - een markt met 80 miljoen consumenten - zijn gesloten dan ongeldig te worden. Nieuwe Amerikaanse sancties zullen Iran dus opnieuw in de economische vergeetput storten.

Of Iran de intentie heeft om het akkoord te respecteren eens de VS dat niet meer doen, blijft koffiedik kijken, maar de belangrijkste vraag wordt dan of en hoe vastberaden Iran daarna zijn kernprogramma hervat. Iran terug aan de onderhandelingstafel brengen lijkt in dat geval ook een illusie. Waarom zouden de ayatollahs nog met het Westen onderhandelen om eens een akkoord is bereikt een van de westerse partners er opnieuw uitstapt?

© EPA

Israël

Dan is er de verhuis van de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem. Die aankondiging heeft de voorbije zes weken bij rellen in Gaza al aan 40 mensen het leven gekost. 

De diplomatieke status van Jeruzalem was altijd al een van ‘s werelds heetste hangijzers, met zowel Israël als de Palestijnen die de stad als hun hoofdstad claimen.  Jeruzalem wordt als de bakermat van het jodendom en het christendom beschouwd. De stad en zijn vele heilige plaatsen worden door volgelingen van deze religies en door de islam als heilig beschouwd. 

Elke wijziging in de status van de stad dreigt dus grote gevolgen te hebben in het Midden-Oosten en andere moslimlanden. 

Dat die verhuis plaatsvindt aan de vooravond van de start van de Ramadan - traditioneel een politiek geladen moment - belooft weinig goeds.

© Getty Images

Noord-Korea

Tenslotte wordt deze week de plaats en de datum aangekondigd waarop Donald Trump de man zal ontmoeten die hij recent nog ‘Little Rocket Man’ noemde, de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un, een despoot die zijn eigen volk uithongert en al wie in zijn weg loopt laat executeren. Tot zijn halfbroer toe.

De détente tussen beide Korea’s, waarop de ganse wereld hoopt kreeg tijdens het weekeinde nochtans een flinke deuk. Noord-Korea ontkende zondag dat het de politieke druk vanuit het Witte Huis is die Kim Jong-un naar de onderhandelingstafel heeft gedwongen. Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Pyongyang zei dat de VS moeten ‘ophouden met het rondstrooien van misleidende claims’, die het goede verloop van de onderhandelingen tussen beide Korea’s op de helling dreigen te zetten.

© EPA

Overtreedt Trump straks een basisregel van de buitenlandpolitiek?

Ook de door Donald Trump al aangekondigde en nakende vrijlating van 3 in Noord-Korea gevangen genomen Amerikanen is nog steeds geen feit. Trump zou de bekendmaking van de locatie van de ontmoeting hebben willen koppelen aan de vrijlating, maar Pyongyang stelt zich nu plots minder toegeeflijk op dan de Amerikanen hadden verwacht.

Een akkoord met Noord-Korea zou de wereld veel goed doen, maar wat indien deze top mislukt? Specialisten vrezen alvast dat Trump in geval van een basisregel inzake de Amerikaanse buitenlandpolitiek met de voeten zal hebben getreden: zorg dat je nooit in meer dan één nucleair conflict tegelijk wordt betrokken.

© EPA

Conclusie

Noch de Amerikaanse uitstap uit het Iraanse akkoord, noch de verhuis van de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem moeten verwonderen. Het zijn beloftes die Trump tijdens de campagne deed en hij blijft een van de zeer weinige politici die zijn beloftes houdt. 

Ook een eventueel falen van de onderhandelingen met het schurkenregime in Pyongyang zou geen echte verrassing zijn.

Doch de mix van de uitstap uit het Iran-akkoord, de verhuis van de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem en een fiasco in Noord-Korea zullen het Midden Oosten en de wereld ongetwijfeld in een nieuwe periode van onzekerheid storten.