Cover image

© EPA

Economie

Sprookjesachtige Zweedse welvaartsstaat komt in de problemen

De Zweedse welvaartsstaat heeft tegen 2025 ruim 208.000 nieuwe mensen nodig om de stijgende vraag naar diensten te kunnen absorberen. Probleem is dat er tegen dat jaar slechts 207.000 arbeidskrachten (privé + openbare sector) op de markt zullen komen.

De Zweedse overheid zit wel degelijk met een probleem, want van de 488.000 mensen die tussen 2007 en 2017 de arbeidsmarkt betraden, koos minder dan een derde voor een job bij de overheid. Als die trend zich verder zet zal de publieke sector zo’n 140.000 mensen tekort komen.

‘Dat lokale overheden dus 208.000 mensen zullen kunnen rekruteren is een fabel,’ zegt  Annika Wallenskog, de hoofdeconoom van de Zweedse Vereniging van Lokale autoriteiten en Regio’s, in de Zweedse krant Expressen. Het ware risico bestaat er in dat de openbare sector en de privé om dezelfde werknemers zullen moeten vechten. 

Immigratie is geen optie meer

Ook immigratie is geen optie meer, in een land waar onlangs opnieuw grenscontroles zijn ingevoerd als gevolg van de vele incidenten die volgden op de vluchtelingencrisis van 2015. De Zweedse maatschappij kon de influx van immigranten - de meeste onder hen waren jonge, onopgeleide, arme mannen - onmogelijk in goede banen leiden en het land moet nu 7% van zijn totale budget voor hen voorzien.

Volgens Wallenskog zit er dus weinig anders op dan de automatisering te versnellen en de welvaartstaat te hervormen. “Anders zullen we de huidige dienstverlening niet kunnen volhouden.” 

(Nog) meer belastingen?

Dan zijn er de financiële obstakels. De bloeiende economie heeft voor het eerst sinds 1977 voor een budgetoverschot gezorgd, maar nu de vaart stilaan uit economie weg begint te ebben, zullen komende regeringen met nieuwe problemen worden geconfronteerd. Lokale besturen krijgen jaarlijks 5 miljard Zweedse kronen (480 miljoen euro) van de overheid om scholen, ziekenhuizen en zorgcentra uit te baten. Maar dat is veel te weinig. 

De Zweedse bevolking zal de volgende 10 jaar met ruim 10% groeien, tot 11 miljoen. Dat is het gevolg van de massa-immigratie die meer asielzoekers naar het land bracht dan naar de meeste andere EU-lidstaten.

Maar een vergrijzende bevolking en de moeilijkheden om immigranten op de arbeidsmarkt te integreren zorgen voor bijkomende druk op een welvaartsstaat, die traditioneel als een van de meest vrijgevige ter wereld wordt beschouwd. 

Velen zien voor lokale besturen dan ook weinig andere opties dan extra belastingen te gaan heffen, met alle negatieve gevolgen dat dit met zich meebrengt.