Cover image

© EPA

Economie

23 van 27 EU-landen hebben hun openbare uitgaven met 3% of meer gereduceerd; België niet

De overheidsuitgaven binnen een periode van 5 jaar met 3% verminderen ten opzichte van het bbp is geen science fiction. Al lijkt men daar in ons land anders over te denken. Toch zijn de voorbije 20 jaar ruim 23 van de 27 landen van de Europese Unie in die oefening geslaagd.

Zweden deed het zelfs twee keer, maar ook het VK, Duitsland, Nederland, Finland en vele anderen. Na de crisis van 2008 - 2009 is het aantal landen dat het mes in de overheidsuitgaven heeft gezet onder druk van Europa nog eens sterk toegenomen. Vooral in de landen van de eurozone waar de gevolgen van de eurocrisis brutaal waren: Griekenland, Spanje, Portugal, Ierland, maar ook Cyprus.

Italië, België, Denemarken en Frankrijk, de slechte leerlingen van de klas van 27

De Franse economische denktank France Stratégie heeft een rapport gepubliceerd, waaruit moet blijken dat de voorbije 20 jaar ruim 23 van de 27 landen van de Europese Unie er in zijn geslaagd om op 5 jaar tijd op zijn minst één keer hun overheidsuitgaven met 3% of meer te verminderen. (Kroatië - pas sinds 2013 in de EU - werd in de studie niet meegenomen.)

Zoals blijkt uit onderstaande grafiek die op pagina 7 van het rapport wordt gepubliceerd (gecumuleerde procentuele dalingen op 5 jaar tijd, met lichtblauw voor reducties > dan 2% en donkerblauw > 3%), is het structureel verminderen van de overheidsuitgaven, met 2 tot 3 punten van het bbp over vijf jaar, niet onbereikbaar.

Italië, België, Denemarken en Frankrijk uitgezonderd, hebben alle Europese landen het minstens één keer gedaan in de afgelopen twintig jaar. Een aantal van hen deden dat in context van gematigde economische groei, na een periode van diepe crisis.

Welke lessen bevat de studie voor bovenvermelde 4 landen?

1. Er bestaat geen ‘magisch recept’ om de overheidsuitgaven onder controle te houden. De gerealiseerde besparingen zijn meestal een combinatie van het wegwerken van inefficiënties en/of het invoeren van maatregelen waarover een nationale consensus kan worden gevonden. Het verminderen van ontwikkelingshulp, het snijden in dienstverlening in openbare diensten, de reductie van militaire uitgaven, maar ook besparingen in onderwijs en veiligheid zijn courante voorbeelden. (Het VK bijvoorbeeld reduceerde sinds 2010 zijn politiediensten met ruim 20% en het aantal cellen in gevangenissen met 25%, wat ook de openbare uitgaven aan juridische hulp naar beneden haalde...)

2. France Stratégie benadrukt dat al deze landen een aanzienlijk deel van hun besparingen hebben gerealiseerd dankzij een reductie in de loonkosten van de overheid en in sociale transfers (denk: belastingaftrek)

3. In landen als Zweden en Finland gingen deze reducties ook gepaard met een hervorming van de begrotingsprocedure zelf.