Cover image

© EPA

Politiek

'Fiere racist' Steve Bannon wil Europa veroveren. Maakt hij kans?

Steve Bannon, de voormalig strategisch adviseur van de Amerikaanse president Donald Trump, gaat een Europese beweging oprichten die een rechts-populistische agenda op het continent wil aanmoedigen en ondersteunen.

Met zijn beweging "The Movement" wil hij een rechts-populistische revolte ontketenen in de aanloop van de Europese verkiezingen volgend jaar. Hoe gevaarlijk zijn de plannen van Steve Bannon voor Europa?

“Je moet een carnivoor zijn. Je moet moordlustig zijn. Politiek is een bloedsport. [...] Politiek is een voortzetting van oorlog met andere middelen. En in die oorlog was de brexit het eerste steentje van de revolutionaire domino. Intussen gaan overal in Europa populistische lichtjes branden. Dat kan ik alleen maar aanmoedigen, ook al omdat hun aanstekelijke voorbeeld Trump vooruit zal helpen.”

Het is een uitspraak die Bannon onlangs nog deed in een interview met het Sunday Times magazine. Na zijn oneervol ontslag uit de administratie Trump - beide spreken nog steeds niet met elkaar - heeft Bannon nu zijn zinnen gezet op Europa. Hij wil de twee grote politieke families van christen-democraten en socialisten, die 40 jaar lang de Europese politiek hebben gedomineerd, stokken in de wielen steken door alles wat naar rechts en uiterst-rechts neigt samen te brengen in een grote fractie in het Europees Parlement.

© EPA

De Belgische Parti Populaire en het Spaanse Vox

Zijn plannen mogen dan al door een aantal charismatische leiders van uiterst-rechts goed ontvangen zijn, op dit moment heeft Bannon een formele toezegging van exact twee partijen: de Parti Populaire van de Belgische advocaat Mischaël Modrikamen en het Spaanse Vox, dat naast een aantal slachtoffers van de Baskische terreurbeweging ETA ook een reeks overlopers uit de Partido Popular (PP) telt.

Andere partijen staan niet afkerig tegenover de plannen van Bannon, maar tonen evenmin enthousiasme. Er is het Rassemblement National, dat is de nieuwe naam voor het Front National van Marine Le Pen, wiens leden een ‘supranationaal’ initiatief niet direct zien zitten. Bannons held, de Hongaarse premier Viktor Orbán, verwelkomt The Movement, maar zegt niet of hij de organisatie steunt en of hij een samenwerking ziet zitten. Ook de Alternative für Deutschland (AfD) is voorlopig niet geïnteresseerd om met Bannon samen te gaan werken. In België kan Bannon rekenen op de sympathie van Vlaams Belang, maar die partij werd door The Movement niet geconsulteerd. Volgens Modrikamen wil The Movement 'populisten samen brengen, geen racisten'.

Bannon heeft veel steun in het VK, dat niet meer deelneemt aan de Europese verkiezingen

Bannon lijkt op meer enthousiasme te kunnen rekenen bij de harde Brexitsector in het VK, waar hij de eurofoob Nigel Farage en Boris Johnson, de voormalig minister van Buitenlandse Zaken, tot zijn fans mag rekenen. Maar de Engelsen doen bij de Europese verkiezingen van volgend jaar niet meer mee.

De Europese succesformule ligt volgens Bannon in Italië, waar nu een regering van links-populisten (Vijfsterrenbeweging) en rechts-populisten (Lega) aan de macht is. “Italië is het kloppend hard van de moderne politiek”, zei Bannon recent in The Daily Beast. Diezelfde Bannon die recent op een congres van het Front National volgende uitspraak deed: "Laat ze jullie racisten, homofoben en xenofoben noemen. En draag het als een ereteken".

© EPA

Europese verkiezingen worden een referendum over de EU

Bannon lijkt begrepen te hebben wat de meeste EU-politici niet vatten: de Europese verkiezingen van 2019 zijn een referendum over de EU en zullen de toon zetten voor wat Europa  volgend decennium gaat doen. Indien hij er in slaagt Europa in die mate te verzwakken dat eensgezinde standpunten in de nakende handelsoorlogen onmogelijk worden, zal Trumps strategie des te effectiever blijken.

Toch staat Bannon voor een helse klus. Populistisch en rechts  Europa heeft allesbehalve een eensgezinde agenda, waarbij meestal verschillende en puur nationale belangen worden nagestreefd. Dat bleek vorige maand nog eens toen CSU-leider Horst Seehofer met behulp van de Oostenrijkse kanselier Kurz de plannen van Angela Merkel wilde dwarsbomen. Maar toen hij zijn dreigementen in daden wilde omzetten keerde Kurz zijn kar en pleitte hij plots voor een pan-Europese oplossing voor het vluchtelingenprobleem.

Welke antwoorden biedt uiterst-rechts op de vergrijzing en de werkloosheid?

Tenslotte heeft de EU andere en meer dringende problemen dan de immigratie. De (jongeren)werkloosheid, de lage lonen en de vergrijzing, bijvoorbeeld.  Ook voor die uitdagingen biedt uiterst-rechts weinig oplossingen. Maar indien de traditionele partijen zich laten verleiden om immigratie tot de inzet van de Europese verkiezingen te maken, dan maakt The Movement misschien een kans.