Cover image

© Getty Images

Politiek

Amerikaanse topondernemers gaan met Saoedi's werken net nu een horrorverhaal aan het licht komt

Vragen rijzen bij de aankondiging dat een vijftiental Amerikaanse ondernemers in de adviesraad van het Saoedische NEOM gaan zetelen, net nu een horrorverhaal aan het licht komt.

Een vijftiental vooraanstaande Amerikaanse toplui uit de tech-sector gaan zetelen in de adviesraad van het Saoedische megaproject NEOM. Dat meldt het Arabische zakenportaal Argaam. Naast hen zijn ook voormalig eurocommissaris Neelie Smit-Kroes en de Japanse zakenman Masayoshi Son van de partij.

Exact een jaar geleden kondigde de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman (in de omgang ‘MbS’ genoemd) aan dat NEOM het prototype van de nieuwe generatie steden moet worden. Onder meer op het gebied van technologische ontwikkeling en hernieuwbare energie moet de stad, die langs de kust van de Rode Zee zal worden gebouwd, een wereldwijd pionier worden.

Investeerders zoeken naar nieuwe inkomstenstromen nu het olietijdperk op haar einde loopt

Dat een reeks gerenommeerde ondernemers, waaronder Travis Kalanick (ex-Uber) en durfkapitalist Mark Andreessen, hun naam aan NEOM verbinden mag niet verbazen. Tijdens zijn laatste toernee doorheen de VS was MbS door zowat de ganse crème van de Amerikaanse ondernemerswereld met grote honneurs ontvangen.

De Saoedi’s willen het project NEOM financieren door 5% van hun oliebedrijf Saudi Aramco te verkopen. De waarde van dat bedrijf wordt geschat op 2.000 miljard dollar. Maar geld zal nooit een probleem zijn. Nu het olietijdperk stilaan maar zeker ten einde komt zijn investeerders op zoek naar nieuwe inkomstenstromen. Bedrijven als Facebook, Google, Y-Combinator, Uber en Softbank willen deze kans dus niet laten liggen.

Maar de aankondiging van NEOM komt nu op een uiterst delicaat moment.

Waar is Jamal Khashoggi?

In de internationale gemeenschap worden grote vragen gesteld bij de verdwijning in Turkije van journalist Jamal Khashoggi in het Saoedische consulaat in Istanboel. De Turkse autoriteiten houden er rekening mee dat de journalist in het consulaat vermoord is. Ankara heeft beelden vrijgegeven waarop te zien is dat de journalist het consulaat binnen gaat. Hij is er nooit buitengekomen.

Khashoggi is een Saoedi die altijd goede banden met het koningshuis onderhield. Hij was daarnaast ook als journalist actief.  Maar als criticus van Mohammed bin Salman, zag hij zich vorig jaar verplicht zijn vaderland te verlaten, nadat hij verschillende keren was bedreigd. Hij verhuisde naar de VS en schreef daar opiniestukken voor de Washington Post.

Een horrorverhaal

Volgens de Washington Post zouden de Amerikaanse inlichtingendiensten telefoongesprekken hebben  geïntercepteerd waaruit moet blijken dat bin Salman Khashoggi terug naar Saoedi-Arabië wilde lokken om hem daar gevangen te zetten. Volgens de website Middle East Eye zou geprobeerd zijn Khashoggi in het consulaat te verdoven, maar zou hij een overdosis hebben gekregen, waarna hij stierf. 

De Turkse regeringskrant Sabah publiceerde ondertussen de namen van 15 mensen die een vermeend moordcommando van Saoedische overheidsagenten zouden hebben gevormd en de dag voor Khashoggi's bezoek aan het consulaat in Turkije waren gearriveerd. De 15 transporteerden een botzaag in een koffer en waren minder dan 24 uur ter plaatse.

Ze worden er nu van verdacht Khashoggi te hebben vermoord. Vermoed wordt dat zijn lijk dan in stukken is gesneden en in verschillende koffers het consulaat buiten is gesmokkeld.

Andere bronnen maken gewag van een audio-opname die binnen het consulaat werd gemaakt en waarop de moord op Khashoggi te horen zou zijn.

Trump en de Saoedi's

Ook de regering Trump zit nu in een moeilijk parket, want als blijkt dat bin Salman - de allereerste machtshebber die door Trump werd bezocht nadat hij begin 2017 het presidentschap van Obama overnam - inderdaad achter de moord zit, zullen ongetwijfeld opnieuw vragen worden gesteld bij de altijd al nauwe banden die beide landen onderhouden. [Toen Trump in 1999 met het faillissement flirtte, redden de Saoedi's hem uit de brand door zijn superjacht 'Trump Princess' over te kopen.] 

Vooral Jared Kushner, de schoonzoon van Trump, kan het erg goed met MbS vinden en heeft van deze laatste de spil in de Amerikaanse Midden-Oostenpolitiek gemaakt. Trump zelf houdt zich vandaag liever op de vlakte, met voor zijn doen diplomatische taal. Mohammed bin Salman houdt er al negen dagen lang de stilte toe.

MbS, de hervormer die geen kritiek verdraagt

Mohammed bin Salman was lang de rijzende ster aan de Saoedische horizon en zijn liberaliseringspolitiek werd alom geprezen. Sinds hij in Riyadh de touwtjes in handen heeft, is hij een strijd tegen corruptie begonnen, mogen vrouwen met de auto rijden en bedrijven oprichten, zijn bioscopen heropend en wil hij zijn land minder afhankelijk maken van olie-inkomsten. Maar de man lijkt geen kritiek te kunnen verdragen, iets wat Canada onlangs nog mocht ondervinden. Ook steeds meer binnenlandse critici, journalisten en activisten worden opgesloten.

Wat nu?

De vraag die zich sinds de verdwijning van Khashoggi stelt is wie zich nu nog als vennoot of bondgenoot van MbS zal willen profileren, indien wordt bewezen dat diens regering de opdracht tot moord gaf.

The New York Times, de Los Angeles Times en The Economist hebben hun deelname en/of sponsoring aan het Future Investment Initiative (FII) geannuleerd. Dat is een conferentie die bekend staat als het "Davos in the Desert" en wordt georganiseerd door MbS en het Saoedische staatsfonds. Ook Ariana Huffington heeft ontslag genomen uit adviesraad van het evenement.

Veel verder dan dat zal het niet gaan. Khashoggi is 'maar' een journalist en dus net als Canada groot genoeg (1,69 miljoen volgers op Twitter) en... onbetekenend genoeg. Straks wordt het naar alle waarschijnlijkheid uiteindelijk weer gewoon 'business as usual'.

Lees meer