Cover image

© EPA/Aris Messinis

Economie

Griekse priesters zijn niet langer ambtenaren

In Griekenland heeft de regering een radicale stap gezet in de transformatie van de relatie tussen de staat en de machtige orthodoxe kerk. De Griekse premier Alexis Tsipras, een atheïst, kondigde immers aan dat de geestelijken niet langer meer van het statuut van ambtenaar zullen dragen. De maatregel is volgens waarnemers een belangrijke stap die wordt gezet om van Griekenland een seculiere staat te maken, waar de publieke sector geen religieuze functies zal omvatten.

Tspiras heeft al langer beloofd de complexe banden van de Griekse staat met de orthodoxe kerk te zullen aanpakken.

Banen

De overeenkomst treft tienduizend orthodoxe geestelijken, die niet langer tot de ambtenarij moeten worden gerekend. In ruil heeft de Griekse overheid aan de orthodoxe kerk een bedrag van minstens 210 miljoen euro per jaar gegarandeerd, zodat de lonen van de geestelijken kunnen blijven worden betaald.

Alexis Tsipras wees erop dat door de maatregel ook ruimte is gecreëerd voor de aanwerving van nieuwe ambtenaren. De Griekse premier beloofde dat elke opengevallen betrekking wegens het vertrek van een geestelijke door een nieuwe ambtenaar zal worden ingevuld. De functies zouden vooral worden gecreëerd in sectoren die het zwaarst door bezuinigingen, zoals gezondheidszorg en onderwijs, zijn getroffen.

In het akkoord wordt ook een oplossing aangereikt voor een dispuut rond vastgoed waarin de Griekse staat en de orthodoxe kerk lijnrecht tegenover elkaar staan. De orthodoxe kerk is in Griekenland immers veruit het rijkste instituut, met aanzienlijke belangen in hotels, ondernemingen en andere activa.

De gigantische omvang van die kerkelijke rijkdom heeft de voorbije jaren, in de nasleep van de zware financiële crisis die het land heeft getroffen, herhaaldelijk tot kritiek geleid. Beslist werd nu dat voor activa waarvan het eigendom door beide partijen wordt geclaimd, een gemeenschappelijk fonds zal worden opgericht, waardoor de inkomsten zouden worden gedeeld.

Woordvoerders van de Griekse regering benadrukten dat het akkoord tevens een garantie op de religieuze neutraliteit biedt. Daarbij wordt erop gewezen dat de Griekse staat er herhaaldelijk van beticht werd burgers die niet tot het orthodoxe geloof behoorden, te hebben gediscrimineerd. De rechten van diverse religieuze minderheden - katholieken, moslims of jehova-getuigen - zouden zijn geschonden.

“Religieuze neutraliteit betekent dat de Griekse staat aan bepaalde godsdienstige strekkingen niet meer of minder rechten zal toekennen,” aldus nog de woordvoerders. “Dat verandert echter niets aan het feit dat de overgrote meerderheid van de gelovige demografie tot de orthodoxe kerk behoort.”

Verzet

Eerdere pogingen om in Griekenland religie en staat van elkaar te scheiden, botsten tot nu toe steeds op verzet van de autoriteiten, die daarmee erkenden dat de orthodoxe kerk de taal en het geloof van de Griekse bevolking gedurende vierhonderd jaar ottomaanse heerschappij hebben helpen bewaren.

Hoewel weinig Grieken nog een regelmatig bezoeker van de zondagsmis zijn, wordt de kerk nog altijd als een centrale pijler van de Griekse samenleving beschouwd. Zelfs aan de benoeming van de Griekse ministers was er steevast een ceremonie met het kerkelijke leiderschap gekoppeld.

De nieuwe overeenkomst moet nog wel door de Griekse regering en de orthodoxe leiding worden geratificeerd. De Griekse bisschoppen hebben echter al verontwaardigd gereageerd op het akkoord.

Aartsbisschop Ieronymos, die met Tsipras besprekingen rond de ingreep heeft gevoerd, wees er echter op dat er nog geen definitieve overeenkomst is gesloten. Wel hebben volgens hem beide partijen de intentie uitgedrukt een oplossing voor het probleem - met wederzijds respect - te vinden.

Lees meer