Economie

De val van Carlos Ghosn: Hoe kunnen aandeelhouders het oké vinden dat 1 man 3 bedrijven leidt?

De arrestatie van Carlos Ghosn – topman van de autobouwers Renault, Nissan en Mitsubishi – in Japan toont de gevaren van een overdreven economische machtsconcentratie in één persoon. Dat zegt Rebecca Greenfield, analist bij het persbureau Bloomberg, zonder zich over de schuld of onschuld van Ghosn uit te spreken. Ghosn wordt er in Japan onder meer van beticht een gedeelte van zijn inkomsten voor de fiscus verborgen te hebben gehouden.

“Toen Carlos Ghosn twee jaar geleden voorzitter werd van Mitsubishi Motors, verzekerde hij de aandeelhouders dat hij naast Nissan en Renault perfect in staat was een derde autobedrijf te besturen,” zegt Greenfield. “De aanstelling creëerde echter een ongekende mate van verantwoordelijkheid voor één persoon.”

“Ghosn benadrukte destijds weliswaar zijn grenzen te kennen, maar uiteindelijk is hij toch in problemen geraakt, zoals uit zijn arrestatie door de Japanse autoriteiten blijkt.”

Imago

“Naarmate Ghosn zijn portfolio mandaten verder uitbreidde, nam ook zijn mythologische imago toe,” zegt Greenfield. “Hijzelf gaf in september nog toe dat hij daardoor kon handelen op een manier die voor anderen wellicht niet mogelijk was. Dat had wellicht een signaal moeten zijn om met een grotere aandacht toe te schouwen.”

Wanneer een chief executive echter een sterrenstatus verwerft en erin lukt om zijn macht te consolideren, moet volgens Nell Minow, vice-voorzitter van consultant ValueEdge Advisors, helaas vaak worden vastgesteld dat ook beleggers en bestuurders in de hype verstrikt raken.

De gevaren worden volgens experts groter wanneer een chief executive ook de taak van voorzitter van de raad van bestuur opneemt. “Het is niet aangewezen om een leidinggevende ook de controle over zijn eigen toezicht en compensaties te geven,” zegt Ken Bertsch, directeur van de Council of Institutional Investors. “Dat is teveel macht in één persoon.”

“Ghosn had door zijn successen bij Nissan en Renault weliswaar een grote geloofwaardigheid opgebouwd, maar zelfs van briljante mensen moet verantwoording worden geëist. De bedrijfsgeschiedenis kent vele verhalen – zoals Martha Stewart of Dennis Kozlowski van Tyco of Bernard Ebbers van WorldCom – over macht die tot criminaliteit heeft geleid.”

“Bedrijven kunnen door een overdreven krachtige chief executive worden getiranniseerd,” benadrukt ook John Coffee, directeur van het Center on Corporate Governance aan de Columbia Law School. “WorldCom en Enron zijn daarvan typische voorbeelden. Die bedrijven hadden een dominante chief executive die alle anderen negeerde en de bestuursraad buitenspel zette.”

Dat leidt volgens Greenfield soms tot problemen die niet noodzakelijk een crimineel karakter kunnen hebben, maar wel vaak als een problematische besluitvorming kunnen worden omschreven. Daarbij wordt onder meer gewezen naar de recente problemen van Mark Zuckerberg bij Facebook.

Onvervangbaar

Ook moet hierbij volgens John Graham, expert bedrijfsfinanciering bij de Duke University, gewezen worden naar de figuur van Elon Musk, tot voor kort absoluut topman bij zowel Tesla, Spacex als Neuralink. “Iedereen denkt dat Musk onmisbaar is,” betoogt Graham. “Er was dan ook een belangrijk incident nodig om hem het voorzitterschap van Tesla af te nemen.”

Ook Ghosn leek bij de alliantie van Nissan en Renault onvervangbaar. Toen aan die combinatie ook nog eens Mitsubishi werd toegevoegd, lieten de investeerders na zich over een mogelijke overdreven machtsconcentratie zorgen te maken, maar wilden ze daarentegen de garantie dat Ghosn betrokken zou blijven. De aandeelhouders hadden er volgens Greenfield wellicht beter aan gedaan Ghosn aan te moedigen een stap terug te zetten.

John Graham – die een studie over leidinggevenden heeft gemaakt – zegt vastgesteld te hebben dat de markt voor een verandering vaak eerder klaar is dan de chief executive zelf. “Wanneer krachtige managers hun bedrijven plotseling verlaten, blijkt de aandelenkoers vaak sterker te stijgen dan bij het vertrek van minder sterke bestuurders. De vaak is vaak opgelucht wanneer een dominerende figuur vertrekt.”

Ook Charles Elson, directeur van het John L. Weinberg Center for Corporate Governance aan de University of Delaware, zegt verbaasd te zijn dat de machtsconcentratie van Ghosn bij een grote combinatie zoals Nissan en Renault, die zoveel controleurs kennen, onopgemerkt kon blijven.

“Er was duidelijk sprake van een overdreven consolidatie van macht in één persoon, gecombineerd met een gebrek aan effectieve controles,” benadrukt hij.

Ghosn ontkent zich aan illegale activiteiten schuldig te hebben gemaakt.

Show More

Express wordt Business AM

Close
Close